Jak PER usuwa tłuszcze, oleje, smary i inne zabrudzenia?
PER dobrze radzi sobie z tłuszczem na kołnierzu, olejem na odzieży roboczej czy smarem w mankiecie. Jest rozpuszczalnikiem używanym w praniu chemicznym. Oddziela substancje oleiste od włókien tekstylnych, zamiast próbować wypłukać je samą wodą. To ważna różnica. Czterochloroetylen w praniu chemicznym usuwa zabrudzenia, które pranie wodne może rozprowadzić po tkaninie. Przy źle dobranym programie pranie wodne może je też utrwalić.
Jedna substancja, kilka nazw - czterochloroetylen, tetrachloroetylen i PER
Czterochloroetylen, tetrachloroetylen, tetrachloroeten, perchloroetylen i PER to nazwy tej samej substancji. Stosuje się ją w czyszczeniu chemicznym tekstyliów prowadzonym w pralni. Tetrachloroeten jest współczesną nazwą systematyczną, a PER to skrót branżowy. Profesjonalne pralnie używają skrótu PER w opisach procesów, instrukcjach roboczych i dokumentacji technicznej.
Zapytanie „tetrachloroetylen pranie” dotyczy tej samej technologii. W języku pralniczym tę substancję nazywa się PER albo perchloroetylenem, zwłaszcza przy praniu chemicznym. Inna nazwa nie oznacza innego środka. Zmienia się język opisu, nie skład substancji ani zasada jej działania.
Jak PER oddziela tłuszcze i oleje od włókien
PER rozpuszcza oleistą warstwę zabrudzenia, zmniejsza jej przyczepność do włókna i przenosi brud do kąpieli czyszczącej. To ma znaczenie przy tłuszczach spożywczych, olejach, smarach oraz substancjach woskowych. Plama nie znika od samego obrotu bębna. Najpierw musi stracić kontakt z tkaniną.
- Czterochloroetylen zwilża zabrudzone miejsce i dociera do tłuszczu przylegającego do włókna.
- Rozpuszczalnik osłabia przyczepność plamy, bo tłuszcz lepiej łączy się z fazą rozpuszczalnikową niż z wodą
- Ruch mechaniczny bębna odrywa rozluźnione cząstki brudu od powierzchni tkaniny.
- Kąpiel czyszcząca wyprowadza rozpuszczone składniki poza włókna i ogranicza ich ponowne osiadanie na materiale.
W porównaniu z praniem wodnym proces PER skuteczniej działa na zabrudzenia oleiste. Wykorzystuje rozpuszczalnik zamiast środowiska opartego głównie na wodzie. Rozpuszczalnik lepiej łączy się z tłustą częścią plamy niż sama woda. Z tego powodu PER stosuje się przy odzieży z plamami tłuszczowymi i technicznymi.
PER oddziela tłuszcze i oleje od włókien przez rozpuszczenie zabrudzenia, zmniejszenie przyczepności plamy i odprowadzenie brudu z tkaniny ((Źródło: Herba Laundry, „Pralnia Chemiczna Warszawa” — herbalaundry.pl/pralnia-chemiczna-warszawa)).
Jak działa czyszczenie w tetrachloroetylenie
Czyszczenie w tetrachloroetylenie polega na utracie przyczepności plamy tłuszczowej po kontakcie z rozpuszczalnikiem. W pralni fraza „tetrachloroetylen pranie” oznacza właśnie taki proces. Rozpuszczalnik działa na oleistą część zabrudzenia. Maszyna kontroluje czas, ruch i obieg kąpieli.
- Program czyszczenia dobiera się do odzieży, rodzaju zabrudzenia i zaleceń producenta wyrobu.
- Tetrachloroetylen wnika w zabrudzoną strefę tkaniny i otacza cząsteczki tłuszczu, oleju lub smaru.
- Rozpuszczalnik zmniejsza spoistość warstwy brudu, przez co plama traci kontakt z włóknem.
- Praca bębna wspiera wymianę kąpieli przy powierzchni materiału oraz odprowadzanie rozpuszczonych składników.
- Kąpiel jest oczyszczana z zabrudzeń, aby ograniczyć ich ponowne osiadanie na tekstyliach.
Cykl w pralni łączy kontakt rozpuszczalnika, ruch mechaniczny i czas działania. Sam PER wystarcza tylko wtedy, gdy plama ma charakter podatny na rozpuszczalnik, na przykład tłuszczowy lub oleisty, a tkanina pozwala na taki proces. Skuteczność zależy od tego, czy rozpuszczalnik zdąży rozluźnić zabrudzenie i wyprowadzić je z włókien.
Dlaczego czterochloroetylen działa inaczej niż woda
Woda lepiej usuwa substancje polarne, a czterochloroetylen skuteczniej usuwa zabrudzenia tłuszczowe i oleiste. Dobór medium czyszczącego wpływa więc na to, czy dana plama rozpuści się i oderwie od włókien podczas pracy bębna. To nie jest kwestia samej siły prania.
Woda dobrze współpracuje z cukrami, solami i częścią składników potu. Te substancje łatwo przechodzą do fazy wodnej. Tłuszcze, oleje i smary nie mieszają się z wodą w podobnym stopniu. Czterochloroetylen, jako rozpuszczalnik organiczny, łatwiej rozpuszcza składniki oleiste. Osłabia też ich przyczepność do włókien, dzięki czemu łatwiej oddzielają się od tkaniny w procesie prania chemicznego.
Według danych fizykochemicznych z dokumentacji substancji rozpuszczalność tetrachloroetylenu w wodzie wynosi około 150 mg/l w temperaturze 25°C. To pokazuje bardzo ograniczone mieszanie obu cieczy. Dla pralni oznacza to, że plama oleista jest usuwana w środowisku, które łatwiej przejmuje składniki tłuszczowe niż kąpiel wodna.
Jakie zabrudzenia PER usuwa szczególnie skutecznie
PER szczególnie skutecznie usuwa zabrudzenia zawierające tłuszcze, oleje, woski i smary. Sprawdza się przy odzieży z gastronomii, motoryzacji i zakładów produkcyjnych. Daje też dobre wyniki przy tekstyliach narażonych na kosmetyki lub sebum. Dotyczy to zwłaszcza kołnierzy i mankietów, które stale stykają się ze skórą i szybciej gromadzą tłusty osad.
Zobacz także nasz wpis blogowy: Odplamiacz na tłuste plamy – testujemy, co naprawdę działa
O skuteczności decyduje dominujący składnik plamy. Olej kuchenny, smar techniczny i wosk wymagają innego środowiska niż sól albo cukier. Tetrachloroetylen działa najlepiej wtedy, gdy plama zawiera frakcję oleistą. Włókno i kolor muszą też dopuszczać czyszczenie chemiczne, czyli dobrze znosić kontakt z rozpuszczalnikiem bez deformacji lub odbarwienia.
W porównaniu z praniem wodnym PER lepiej radzi sobie z zabrudzeniami, które nie tworzą stabilnego roztworu w wodzie. Takie plamy często zostają na powierzchni włókien jako tłusta warstwa. Rozpuszczalnik ma z nią bezpośredni kontakt, dzięki czemu może rozpuścić tłustą warstwę i odprowadzić ją z tkaniny.
PER najlepiej usuwa plamy, w których głównym składnikiem są tłuszcze, oleje, smary, woski lub sebum, dlatego idealnie sprawdzi się w takich miejscach jak:
- gastronomia
- hotelarstwo
- branża beauty
- przemysł
- warszaty
Których plam PER nie usuwa samodzielnie
PER zwykle nie usuwa samodzielnie plam wodnorozpuszczalnych, białkowych, barwnikowych, garbnikowych i nieorganicznych. Te zabrudzenia mają inny charakter niż tłuszcz. Czterochloroetylen nie jest więc środkiem do każdej plamy. Dotyczy to także plam mieszanych, w których PER dobrze usuwa oleje, ale nie radzi sobie z pozostałymi składnikami zabrudzenia.
Do plam wodnorozpuszczalnych należą zabrudzenia po cukrze, soli, napojach i części składników potu. Krew, mleko oraz jajko wymagają innego postępowania niż olej lub smar. Wino, kawa, herbata i niektóre soki mogą zostawić barwny ślad po usunięciu części tłuszczowej. Rdza, pył mineralny i osady metaliczne również nie rozpuszczają się w PER tak jak zabrudzenia oleiste.
Przy takich plamach pralnia stosuje odplamianie miejscowe albo preparat wspomagający dobrany do zabrudzenia i odporności tkaniny. PER może usunąć oleistą część plamy mieszanej. Pozostały ślad trzeba ocenić osobno, bo może wymagać innego odplamiacza lub kolejnego etapu czyszczenia. Plamy wodnorozpuszczalne, białkowe, barwnikowe, garbnikowe i nieorganiczne często wymagają odplamiania przed praniem albo użycia odpowiedniego preparatu.
Polecamy do tych zabiegów nasz - Odplamiacz tlenowy w płynie ADAKO.
Preparaty wspierające czyszczenie w technologii PER
Preparaty wspierające technologię PER uzupełniają działanie rozpuszczalnika podczas przygotowania odzieży i prowadzenia procesu. Nie zastępują rozpoznania plamy, oznaczeń producenta ani parametrów maszyny. Stosuje się je wtedy, gdy przewiduje je technologia pracy dla danego zabrudzenia, materiału i programu czyszczenia.
PER jest rozpuszczalnikiem czyszczącym używanym w procesie prania chemicznego. PER PRE to skoncentrowany środek przeznaczony do zapierania plam przed czyszczeniem chemicznym. PER PLUS wspomaga czyszczenie w technologii PER, gdy użycie preparatu pomocniczego wynika z zaleceń producenta.
PER, PER PRE i PER PLUS pełnią różne role. PER działa jako rozpuszczalnik, PER PRE przygotowuje zaplamione miejsca, a PER PLUS wspiera kąpiel czyszczącą. ADAKO prezentuje te produkty w kategorii preparatów do PER. O wyborze środka decyduje rodzaj plamy, tekstyliów i instrukcja technologiczna. Preparaty wspierające pozwalają prawidłowo prowadzić proces czyszczenia w technologii PER, gdy pralnia dobiera produkt do rodzaju zabrudzenia, tekstyliów i zaleceń producenta.
Zapoznaj się z całą naszą kategorią produktów PER: /produkty/preparaty-do-per
W swojej ofercie mamy takie produkty jak:
Najczęściej zadawane pytania o PER w pralnictwie
Czy czterochloroetylen i tetrachloroetylen to to samo
Tak. Czterochloroetylen i tetrachloroetylen to różne nazwy tej samej substancji stosowanej w czyszczeniu chemicznym.
- Czterochloroetylen jest nazwą często używaną w branży pralniczej.
- Tetrachloroetylen występuje w dokumentacji technicznej i zapytaniach typu „tetrachloroetylen pranie”.
- Tetrachloroeten jest formą zgodną z nomenklaturą chemiczną.
Różnica dotyczy wyłącznie nazwy, a nie składu ani sposobu działania w pralni.
Co oznacza skrót PER
PER to branżowy skrót odnoszący się do perchloroetylenu. Jest to czterochloroetylen używany jako rozpuszczalnik w czyszczeniu chemicznym.
Pralnie stosują ten skrót w dokumentacji procesowej i rozmowach technologicznych. Nie oznacza on osobnego preparatu ani mieszaniny o innym składzie. Jeśli nazwa handlowa zawiera skrót PER, skład i zastosowanie trzeba potwierdzić w karcie produktu.
Czy perchloroetylen to inna substancja niż czterochloroetylen
Nie. Perchloroetylen to kolejna nazwa czterochloroetylenu.
- Perchloroetylen jest nazwą zwyczajową często używaną w pralnictwie.
- Czterochloroetylen wskazuje na obecność atomów chloru w związku.
- PER jest skrótem stosowanym przy opisie technologii i produktów.
Dokumentacja, rozmowy branżowe i etykiety mogą więc używać różnych określeń tej samej substancji.
Jakie plamy najlepiej usuwa PER
PER najlepiej usuwa plamy tłuszczowe, bo rozpuszczalnik oddziela oleiste zabrudzenia od włókien.
Typowe przykłady to tłuszcze spożywcze, oleje, smary, woski, sebum i część kosmetyków. Technologia sprawdza się także przy zabrudzeniach z gastronomii, motoryzacji i przemysłu. Warunek jest prosty: plama powinna mieć charakter tłuszczowy albo olejowy.
Zaschnięty tłuszcz połączony z barwnikiem może wymagać odplamiania miejscowego przed właściwym procesem.
Czy PER usuwa wszystkie rodzaje plam
Nie. Różne zabrudzenia mają inną budowę i rozpuszczalność.
- Plamy tłuszczowe zwykle dobrze schodzą w procesie PER.
- Plamy wodne często wymagają zapierania lub innych preparatów.
- Plamy białkowe, barwnikowe, garbnikowe i mineralne mogą wymagać odplamiania miejscowego.
Znaczenie ma to, czy zabrudzenie lepiej rozpuszcza się w rozpuszczalniku PER niż w wodzie. Czasem wymaga ono działania wodnego, enzymatycznego albo specjalistycznego odplamiacza.
Czy w technologii PER wykorzystuje się wodę
Właściwy etap czyszczenia w technologii PER opiera się na rozpuszczalniku, a nie na kąpieli wodnej typowej dla prania wodnego.
- Technologia PER wykorzystuje rozpuszczalnik w maszynie pralniczej.
- Pranie wodne wykorzystuje wodę, detergenty i ruchy bębna dostosowane do tkaniny.
- Odplamianie wstępne może wymagać preparatów wspomagających, zależnie od typu plamy.
W technologii PER czyści rozpuszczalnik, nie woda.
Czy PER można stosować samodzielnie w domu
Nie. Czterochloroetylen wymaga specjalistycznych urządzeń, procedur i kontroli narażenia.
- Pralnia chemiczna używa zamkniętej maszyny, filtracji, suszenia i kontroli procesu.
- Warunki domowe nie zapewniają instalacji do odzysku rozpuszczalnika ani kontroli oparów.
- Pracownicy pralni pracują zgodnie z kartą charakterystyki, instrukcją producenta i przepisami BHP.
Specjalistyczne urządzenia i procedury ograniczają ryzyko kontaktu z rozpuszczalnikiem i wdychania jego oparów.
Czy każdą tkaninę można czyścić przy użyciu PER
Nie każdą tkaninę można od razu czyścić w technologii PER. Materiał, dodatki i wykończenia mogą kurczyć się, odbarwiać, rozklejać albo deformować pod wpływem rozpuszczalnika i suszenia.
- Metka producenta wskazuje dopuszczalny sposób konserwacji odzieży.
- Konstrukcja odzieży obejmuje podszewki, klejenia, usztywnienia i elementy ozdobne.
- Trzeba ocenić odporność koloru przed rozpoczęciem procesu.
Decyzję o czyszczeniu w PER podejmuje się po ocenie całej odzieży, nie tylko składu tkaniny.
Czym różnią się PER, PER PRE i PER PLUS
Produkty pełnią różne role w technologii czyszczenia w pralni. PER jest rozpuszczalnikiem, PER PRE służy do zapierania plam, a PER PLUS wspomaga proces czyszczenia chemicznego.
PER jest rozpuszczalnikiem używanym w maszynie. PER PRE stosuje się przed czyszczeniem, gdy plama wymaga przygotowania miejscowego. PER PLUS stosuje się zgodnie z przeznaczeniem opisanym przez producenta.
Dobór preparatu zależy od rodzaju plamy, tekstyliów i instrukcji technologicznej, a nie od samej nazwy produktu.
Skontaktuj się z naszymi fachowcami +48 882 088 699
Ekspert ds. Identyfikacji i Sekwencjonowania Zabrudzeń
Od ponad 10 lat zajmuje się analizą trudnych zabrudzeń oraz opracowywaniem skutecznych metod ich usuwania. Współpracuje z zespołem technologów ADAKO, pomagając opracowywać formuły odplamiaczy, które łączą wysoką skuteczność z bezpieczeństwem dla tkanin. W swoich publikacjach dzieli się wiedzą na temat nowoczesnych technologii prania i profesjonalnych środków czystości.